Op stap met herder en zwerver

van 13 tot 15 april 2012

 

Na een vlotte rit zijn we bij de eersten op de parking. Op vrijdag maken we een wandeling van een zestal km langs o.a. het Park van Tervuren en de villa waar de ambassadeur van de Verenigde Staten woont. Nadat we een drietal minuten terug zijn, gaan de hemelsluizen open. Oef! Op zaterdag moeten we vroeg uit bed. We hebben ongeveer anderhalf uur voor de boeg om met bus, tram en metro het centrum van Brussel te bereiken. Onze gids in de voormiddag is Jean-Pierre. Hij is ettelijke jaren dakloos geweest. Momenteel huurt hij een kamer en doet hij rondleidingen. We hebben dus een ervaringsdeskundige als gids. Hij is afkomstig uit Moeskroen en spreekt Nederlands zoals het daar gebruikelijk is.  De wereld van de daklozen is als het ware een weerspiegeling van onze maatschappij. Ook zij hebben autochtonen en allochtonen in hun rangen. In totaal zijn er 173 nationaliteiten geteld. Hij deelt ze onder in drie groepen: diegenen die geen drugs of alcohol gebruiken (en met wat geluk uit het daklozenbestaan kunnen geraken), diegenen die wel gebruiken en veel geluk moeten hebben om te overleven en dan, de vijand: de Romazigeuners. Deze laatsten zijn talrijk en hebben lak aan de gedrag- en leefcode die bestaat onder de daklozen. Voor Jean-Pierre zijn de voornaamste regels: “Toon respect en je krijgt respect terug! – Geef nooit je bronnen prijs! – Wees niet te zachtaardig! Bedelen in de metro, dat doe je niet!“ Hij laat ons verschillende plaatsen zien waar er mogelijkheden zijn om een slaapplaats te krijgen, aan eten te geraken, verzorgd te worden of wijs te geraken uit de administratieve mallemolen enz. Meestal danken deze structuren hun bestaan aan privé kapitaal.

Een korte samenvatting van zijn sappig relaas:

Slapen: in stations, in de metro, op een bank enz. Stations sluiten van 1 uur tot 5 uur. Dat is het moment om rond te lopen tot je weer binnen kan. Slapen is te gevaarlijk en je kan worden bestolen. Er zijn enkele organisaties die slaapgelegenheden aanbieden, maar de vraag is veel groter dan het aanbod. Ook zijn er waar je in volpension kan verblijven, maar dat kost al gauw tweederde van je OCMW-bijstand en er blijft 30 euro of minder weekgeld over.

 

Eten: "In Brussel verhongeren als dakloze is onmogelijk",, zegt Jean-Pierre. Er zijn genoeg organisaties die eten bedélen. Je moet echter wel wat rondlopen om er op tijd te zijn, soms tot 15 km per dag. In het weekend en tijdens de zomermaanden zijn er die sluiten, dan is het iets moeilijker. Heb je ergens veel eten gekregen, dan deel je dat uit. Bewaren tot morgen is meestal geen goed idee.

 

Overleven: Onderweg op je tocht voor voedsel, vind je wel eens lege flesjes of sigaretten (lange couten). Als herdenking voor hun 'gesneuvelden' hebben de daklozen een boom waarin linten met de voornamen van de overledenen hangen. Familienamen zijn taboe in hun wereld.

Na deze wandeling die ons ook door de Marollen brengt, waar we nog Marie Karrakol aan het werk zien en horen en waar we langs het geboortehuis van Toots Thielemans komen, nemen we een broodmaaltijd. Hoe komt het toch dat ik die boterham met beleg met andere ogen bekijk?Nadien neemt Bart ons mee naar de Matongéwijk. Onderweg krijgen we uitleg over de verschillende gebouwen langs ons parcours. De wijk zelf beslaat amper een oppervlakte van 48 ha. Matongé  dankt zijn ontstaan aan het open stellen van een huis voor Congolese studenten in Brussel. Momenteel breidt o.a. de Europese wijk uit ten koste van Matongé. De huurprijzen worden onbetaalbaar voor de minder gegoeden, maar deze toestand heeft ook het voordeel dat de buurt opgewaardeerd en groener wordt. We wandelen er door via restaurantjes, haarkappers, voedings- en stoffenwinkels. We korten iets in omdat er een relletje ontstaat doordat iemand vuilzakken onder de wielen van een rijdende auto gooit.

Terug naar Duisburg, waar de BBQ op ons wacht. Moe maar voldaan, sluiten we zo de dag af.

Zondag kunnen we iets langer slapen. We wandelen naar onze bestemming: een wei met enkele schapen, twee border collies Biff en Mira en de herder Ely …

 

De herder heeft zijn honden overgenomen van zijn vader, toen zijn twee broers niet in diens voetsporen wilden treden. Hij doet mee aan kampioenschappen die natuurlijk ook in het buitenland doorgaan. Voor wereldkampioenschappen mogen alleen de acht beste van een land deelnemen! Het hoeden van schapen met honden is afkomstig uit de UK, vooral uit Schotland. Ook in Australië werkt men veel met honden. In België vindt men de meeste herders in de natuurgebieden.

 

Het hoeden:  Bevelen worden gegeven met de stem of met een fluitje. Dit heeft maar twee tonen. Door variaties van hoog en laag  - kort en lang - twee na elkaar enz. zijn er tal van mogelijkheden. Om dit onder de knie te hebben zijn er minstens 14 dagen ononderbroken oefenen nodig. De meest gehoorde bevelen zijn: kom links, ga rechts, zitten  en vooruit. Met een fluitje kan men tot op een afstand van 1 km bevelen geven, terwijl de stem maar maximaal 200 m ver draagt.

 

De schapen kunnen ofwel voor de wol ofwel voor het vlees worden gehouden. Voor beide is de prijs momenteel  zeer laag, afgezien van de periode rond Pasen voor de lammetjes en de periode van het  Suikerfeest. De prijs van de wol is in Australië momenteel zo laag dat men met een helikopter de schapen besproeit zodat hun wol letterlijk afvalt en achterblijft op het terrein.

 

 De honden zijn Border Collies. De honden die meewerken, zijn zwart met witte hals. Het mannetje heet Biff en het teefje Mira, zeven weken drachtig (nog twee weken te gaan dus). De honden zijn getraind tegen dat ze een jaar zijn en ze kunnen blijven werken tot hun 10de jaar. Daarna gaan ze meestal met pensioen. Ze worden dikwijls doof vanaf hun 12de levensjaar. Deze twee honden slapen in een dubbelwandig hok, buiten. Het zijn geen gezelschapsdieren, alhoewel ze graag worden aangehaald en gestreeld. Dat is hun grootste beloning voor het geleverde werk. Onze herder laat zijn teefjes slechts twee nesten hebben in hun leven. Proficiat! Een pup kan rond de 6000 euro kosten. Wil je een volwassen,  getrainde hond, dan moet je er het dubbele voor neertellen. Hoewel een hond zelden of nooit aan de bevelen van iemand anders zal gehoorzamen, zal  hij het na een tweetal weken intensieve training bij een nieuwe baas toch wel doen. Instinctmatig zullen deze honden steeds dieren bij mekaar willen houden. Dit gedrag heeft de mens gebruikt om ze schapen of koeien te laten drijven. Schapen zijn zeer benauwd voor honden en koeien worden het ook als ze enkele malen lichtjes worden gebeten door de hond. De honden doen niets liever dan werken en het lijkt net of de herder een afstandsbediening heeft, zo direct luisteren de dieren. Biff is in het Nederlands getraind en Mira in het Engels. Zo kan men  met meerdere honden werken. In Australië worden ze ook nog afgericht om van op verre afstanden terug naar huis te komen. De graasgebieden zijn daar soms zo groot als Vlaanderen en dan dropt men op diverse plaatsen, met de helikopter, een hond. Deze gaat zijn weg naar huis zoeken en drijft alle schapen op die hij onderweg tegenkomt. Onwaarschijnlijk!

Na een paar prachtige demonstraties gaan we terug naar de motorhomes. Met een stuk kaastaart en een drankje sluiten we een mooi weekend af.

Bedankt aan Willy en zijn vier ladies.

MM