Op bezoek bij de Assyrische gemeenschap

in Mechelen

28 tot 30 september 2012

 

28 sept.  Na een vlotte vrijdagrit van West-Vlaanderen naar Mechelen via de betrekkelijk rustige Brusselse ring, stellen we ons op in de reeds aanwezige rij motorhomes. We zijn ruimschoots op tijd en zien al enkele bekende gezichten. Oef, toch een beetje thuiskomen voor onze derde deelname. Er is nog ruim de tijd om op het gemakje te lunchen. Telkens een motorhome oprijdt, kijken we benieuwd wie er aankomt. Bekende gezichten of niet, het maakt eigenlijk niet zo veel uit. We leren mekaar op de duur wel kennen. Voor we uitstappen nog eventjes de namen repeteren die we ons nog herinneren. Moeilijk is dat! Maar we blijken niet de enige te zijn met zo'n gat in het geheugen, gelukkig maar ... Rond 15 uur heeft iedereen iedereen wel op de één of andere manier begroet en vertrekken we samen naar het cinemacomplex Utopolis. Eventjes achter de schermen kijken ... hm ... interessant. We starten in de VIP-zaal, een primeur voor België. Er hangt naar mijn gevoel een muf geurtje, maar niet iedereen zal zo'n fijne neus hebben zeker? Luxe is er zeker. De 50 zetels zijn ruim en comfortabel. Ik kan me levendig voorstellen dat hier menig feestje wordt gebouwd. Voor de vier euro extra bovenop de prijs van het filmticket zit je gezellig knus op een zitplaats die je zó kan omtoveren tot een love-seat voor z'n tweetjes, zonder dichte buren én met seatservice door een druk op de knop. Boven de zalen bevindt zich het 'masterbrain', het zenuwcentrum van de bioscoop. Hier is één enkele persoon verantwoordelijk voor de bediening van de digitale projectoren van de verschillende zalen. Problemen oplossen, controle uitvoeren, lampen vervangen ... De uitleg over het hoe en waarom gaat een beetje aan mij voorbij. Wat ik wel onthouden heb, is dat met de prijs van het ticket, alleen de lampen van de projector en de huur van de film betaald zijn. De winst van een cinemacomplex komt uit de inkomsten van de winkel ... Waarom de pauze weggelaten wordt? Daar is geen tijd meer voor ... Reclame zal ook nog wel wat opbrengen zeker? Buiten schijnt de zon en de uitleg is gegeven. De natuur lokt. Vrijwilligers genoeg voor een wandeling via de Dijle-oevers rond de Nekker langs het Mechels Broek. Het is prachtig wandelweer en de donkere wolken blijven op een veilige afstand. Dat is genieten! Zo rond 19 uur is de foyer van Utopolis de place to be. De drankjes vloeien vlot naar binnen en de gesprekken worden geanimeerd. Assyriër Melikan Kucam wekt onze nieuwsgierigheid voor morgen. We zijn benieuwd wat het wordt.

29 sept. Na de regen in de nacht en de boenke boenke boenke van één of andere party in de buurt, schijnt de zon al van 's morgens 8 uur. We zijn verwend! De fietsen worden uitgeladen en rond 9 uur kunnen we vertrekken in twee groepen.
Luc neemt onze groep onder zijn hoede. We rijden naar de supermarkt Sima, een Assyrisch familiebedrijf in de Nekkerspoelwijk. Uitbaters Kerim Kucan en Nuri Gökinan, afkomstig uit zuidoost Turkije, verwelkomen ons hartelijk. Ze zijn klein begonnen in 2004. Ondertussen zijn er vijf medewerkers en beschikken ze over een assortiment van ruim 5000 verschillende producten. Op het eerste zicht lijkt me dit een supermarkt zoals alle andere, maar zoals zo dikwijls, schijn bedriegt. We herkennen al onze gewone dagdagelijkse voedingswaren, maar tussen de ons zo bekende zaken ontdekken we een heel gamma exotische en typisch oosterse producten en merken. Het is een openbaring. We verwonderen ons over de vele grote
familieverpakkingen van 10, 15 en zelfs 20 kilo. Voor de grote gezinnen komt dit natuurlijk veel voordeliger uit. De proeftafel heeft vanzelfsprekend succes. Er wordt gretig gekeurd en gesmaakt. Het ene valt al beter in de smaak dan het andere, een ontdekking is het zeker. We krijgen zowaar echt zin om hier inkopen te doen. Moest ik dichterbij wonen ... ze hadden er zeker een klant bij. Een zaak om terug te komen als we in de buurt zijn. Gelukkig is Iris met de wagen en kunnen we onze inkopen in de koffer meegeven. Wat een luxe!  Van supermarkt Sima trekken we naar een andere Assyrische zaak: Ator. Onder de spoorwegbrug kruisen we de groep van Marie-Paule. Hoi daar, bekende gezichten, en ook in het geel ... Er wordt stevig gezwaaid en gelachen. Bij Ator is het een beetje krap om alle fietsen en de auto te parkeren. Het gaat net. Buiten, aan de ingang, zijn alle groenten en fruit gestald. In een soort gekoelde veranda liggen nog andere soorten, bekende en minder bekende. Een granaatappel gaat van hand tot hand, de bessen verfrissen. Binnen in de winkel wacht ons de grootste verrassing. Dit is geen supermarkt, dit is een echte bazaar. Je kan het zo gek niet bedenken of het ligt er wel ergens te koop. Van een brood tot een matras of een oven, batterijen, schoenen, kledij, potten en pannen, glazen en borden, ondergoed, speelgoed, toiletpapier, schoenpoets, vliegenvangers, je kan er van alles vinden ... als je de tijd neemt om het te zoeken natuurlijk. Er moet ergens toch een systeem zijn, want Hawsu Dirlik, de eigenaar, weet wel te zeggen waar alles ligt. Wij willen dit alles wel nieuwsgierig met eigen ogen bekijken. En o wonder ... Op een stoffig rek zie ik enkele fleece-kamerjassen hangen. Precies wat we nodig hebben, én in de juiste kleur, én in de juiste maat. Wat een toeval, en zó goedkoop. Dit mag ik natuurlijk niet laten liggen. Opgetogen rekenen we af. Onze buit gaat weer in de koffer bij Iris en na een regenvlaagje fietsen we weer terug richting de Nekker. We rijden door het begijnhof en komen aan het Dijlepad. Met de fiets in de hand stappen we op een drijvend stuk pad op de Dijle. We ontdekken een stukje Mechelen vanuit een ander perspectief en hebben zicht op de achterzijde van vele oude huizen. Mooi, enig, uniek, vinden we. Romantisch moet dit zijn , met z'n tweetjes op een zwoele zomeravond ... Nu haasten we ons terug naar de motorhome. De donkere regenwolken dreigen. We zijn net binnen en de druppels vallen. Ontsnapt!

In de namiddag stappen we samen naar de Assyrische feestzaal. August Thiry, docent en schrijver van 'Mechelen aan de Tigris', geeft een lezing over de historische achtergrond van de Assyriërs in Mechelen. Hij is zelf ondertussen een halve Assyriër geworden en vertelt gepassioneerd. In een korte tijd bespreekt hij 2500 jaar geschiedenis. Wat ik onthouden heb, is dat de oude Assyriërs leefden in het Tweestromenland Mesopotamië, het land tussen de Eufraat en de Tigris.
De hedendaagse Assyriërs beschouwen zich als de nazaten van dit rijk, dat in 539 voor Christus ten
onder ging. Nog steeds spreken zij een taal die verwant is aan het Aramees van de eerste christenen, namelijk het Sureth. Ze leefden voornamelijk in Turkije, Irak en Syrië. De meesten zijn gevlucht voor etnisch geweld in hun regio.
De Mechelse Assyriërs komen overwegend uit het dorp Hassana in oost Turkije. Ze waren eeuwen lang wevers en boeren en leefden van de opbrengst van hun land. Hun gebied zat gewrongen tussen de
Turken en de Koerden. Het christelijke Hassana was ingesloten daar islamitische dorpen. De bewoners werden achtergesteld op alle denkbare vlakken. Wanneer er bijvoorbeeld een kindje werd geboren, dan moest het ingeschreven worden in het Turkse stadje Silopi. Dit was een hele verplaatsing en meestal lieten de autoriteiten de dorpelingen dan ook nog eens terugkeren ... Verloren moeite, tijd en kosten! Dit is de reden waarom van de meeste 'Hassaners' de geboortedatum op hun identiteitskaart niet klopt. Ze werden pas een tijd na hun geboorte, meestal in het begin of halverwege het jaar, officieel aangegeven.
Naast de onvermijdelijke kwellingen kwamen nog ontvoering en moord. Koerdische moslims begonnen jonge meisjes te ontvoeren en vermoordden tientallen dorpelingen. Gerechtigheid was er niet. Politie en rechtbank waren immers Islamitisch ... Door die vele pesterijen en discriminaties begonnen de dorpsbewoners te emigreren naar Europa. Uiteindelijk wilden de Turken alle christenen daar weg. De ontruiming van het bergdorp verliep erg chaotisch. Het leger zette de mensen uit hun huizen. Op nog geen 6 maanden was er een exodus van maar liefst 50 families. De resterende 32 gezinnen en 1 pastoor wilden het dorp in geen geval verlaten. In de winter van 1993 gaf een Turks legerofficier hen nog 20 dagen tijd en toen er na 2 weken nog geen beweging kwam, werd het ultimatum 24 uur. De resterende bewoners verlieten noodgedwongen het dorp en de Turken staken de huizen in brand en vernielden de moestuinen. Velen kwamen in Mechelen terecht. Er wonen nu ongeveer 350 Assyrische families. Hier hebben ze, na hun exodus, een nieuwe thuis gevonden, een nieuw Hassana, Mechelen aan de Tigris.

Na de interessante uiteenzetting volgt een heerlijke Assyrische maaltijd. We smullen van de vele specialiteiten die door de vrouwen van de familie en vrienden van Melikan met veel liefde werden bereid. Het is lekker en er is meer dan genoeg. We verwonderen er ons over dat de ganse familie helpt bij het opdienen en afruimen. Een speciale ervaring. Respect! Verzadigd en verrijkt wandelen we weer naar de motorhome terug.

30 sept.  Na een rustige en verkwikkende nacht krijgen we weer een zonnige dag. Rond 10 uur fietsen we naar de de Sint-Katelijnekerk voor een Chaldeeuws-Katholieke mis. We nemen halverwege de kerk plaats en zijn nieuwsgierig naar de verschillen met onze eucharistie. Bij het begin van de dienst, die in het Aramees wordt gehouden, zit er nog niet zó veel volk. Jong en oud, mannen en vrouwen, ze zitten met z'n allen door elkaar. Er wordt naar ons gekeken en omgekeerd natuurlijk ook. Er komen voortdurend mensen bij, en halverwege de mis zit de kerk toch helemaal vol. Daar kunnen onze pastoors enkel maar van dromen. In slaap vallen? Onmogelijk!. Ontelbare keren wordt er recht gestaan. Er klinkt geen muziek. Er wordt wel 'gezongen'. In het begin dacht ik dat het koor de toon niet kon houden, maar al snel had ik door dat ze dissonant zongen, ongewoon, een beetje oosters. Een vol uur duurt de liturgie. Enkel het evangelie wordt door Melikan in het Nederlands gelezen. De rest is voor ons 'Latijn'. Na de mis blijven we nog even napraten met enkele Assyriërs. Iedereen van hen heeft wel nog herinneringen aan de moeilijke tijden, de vele pesterijen en ongelijkheden in hun verre Hassana. Ze hebben hier een nieuw leven opgebouwd, studeren, werken, huwen, feesten en rouwen. Toch moeten ze ook diep in hun binnenste heimwee hebben naar hun verloren dorp. Het was een mooie ervaring, een interessant weekend, één om te onthouden, én om te koesteren. Het geeft stof tot nadenken. Misschien een andere kijk op die migranten die wel hun best doen om hier in hun nieuwe thuisland een mooi en eerlijk bestaan op te bouwen.
En als wij nu 's avonds in onze motorhome gezellig knus in onze warme kamerjassen zitten, denken we met plezier terug aan ons Assyrisch avontuur.

Van harte bedankt aan de organisators. Het was fijn.

Lieve